Quan niệm đúng về hoá chất và các sản phẩm an toàn phục vụ đời sống

80

Chúng ta thường nghĩ rằng hoá chất rất độc hại và không nên sử dụng hoặc tiếp xúc với hoá chất. Thế nhưng, cũng cần biết rằng hoá chất cực kỳ hữu dụng và có thể nói, trong thời đại ngày nay, con người không thể sống mà không sử dụng hoá chất và các sản phẩm  từ hoá chất.

Hóa chất là gì?

Mọi người thường hiểu “hoá chất” là những sản phẩm làm ra từ các ngành công nghiệp. Thật ra, tất cả đều là “Hoá chất”, từ cây cỏ, động vật, đến nước, không khí, muối, tiêu, xăng dầu, nhựa, các sinh tố, thuốc men, các sản phẩm chăm sóc cá nhân và nhà cửa, nứơc hoa, kim loại, sơn…  Do đó, dù từ thiên nhiên hoặc tổng hợp từcông nghiệp, tất cả đều là “hoá chất” và phải tuân thủ các luật lệ về hoá chất.

Hóa chất có an toàn hay không? 

Con người luôn lo ngại rằng “hoá chất” là “không an toàn” và độc hại, điều đó rất đúng, bất kể là 1 sản phẩm tổng hợp hoặc từ thiên nhiên. Thế nhưng, cũng như tất cả những yếu tố khác trong đời sống (giao thông, xã hội…), không có gì là “an toàn tuyệt đối” và chúng ta chấp nhận sống với khái niệm này. Điều quan trọng cần biết rằng chúng ta có thể sử dụng hoá chất / sản phẩm từ hoá chất một cách an toàn nếu tuân theo nghiêm chỉnh các qui định, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu đầy đủ, kiểm soát chặt chẽ… vì những trường hợp nguy hiểm chỉ xảy ra khi sử dụng sai, không đúng cách.

Đối với hoá chất, thay vì hiểu “an toàn” hay “không an toàn”, nên có khái niệm “nguy cơ”, nghĩa là khả năng xảy ra nguy hiểm / độc hại trong từng trường hợp cụ thể. Thí dụ, xăng khi rót gần nguồn nhiệt, có nguy cơ cháy nổ rất cao,nhưng nếu được bơm từ cây xăng trong các điều kiện qui định, nguy cơ lại rất thấp. Như vậy, xăng chỉ nguy hiểm khi sử dụng sai, không cẩn thận.

Kiểm soát nguy cơ của hóa chất

Một số các hoá chất có khả năng gây nguy cơ cao ở cả các điều kiện thông thường, hoặc ở những nồng độ rất nhỏ cũng có thể gây hại, sẽ được cân nhắc trong danh sách “hoá chất  cấm sử dụng”., hoặc chỉ được sử dụng ở dưới nồng độ cho phép nào đó. Mỗi nước, kể cả Việt nam, đều có danh sách này và các doanh nghiệp phải triệt để tuân thủ.

May mắn cho chúng ta là các hoá chất đó không nhiều. Đa số các hoá chất khác chỉ có hại nếu vượt qua một nồng độ nào đó, hoặc trong một số điều kiện nào đó. Các cơ quan chức năng với các nhà khoa học đã và đang nghiên cứu và ban hành những luật lệ để kiểm soát hoá chất và sử dụng chúng mà không bị nguy hiểm, độc hại cho sức khoẻ. Ngoài ra, các nhà sản xuất lớn & toàn cầu cũng có Trung tâm nghiên cứu gồm các chuyên gia, với các thiết bị tối tân để  làm nên những sản phẩm từ các hoá chất này, thử nghiệm tính năng, lợi ích và cả đánh giá yếu tố an toàn để bảo đám sức khoẻ cho công nhân sản xuất, người tiêu dùng và không có hại cho môi trường.

“Nguy cơ” và “lợi ích”

Do đó,  không nên máy móc cho rằng hoá chất là có hại và không nên sử dụng chúng. Thí dụ, ai cũng biết xăng dầu có hại cho sức khoẻ (nếu sử dụng không đúng cách) nhưng lợi ích từ xăng dầu thì không ai có thể phủ nhận, và xăng dầu được sử dụng trong rất nhiều lãnh vực. Thuốc men cũng vậy, ngoài ra còn vô vàn các sản phẩm khác được phát minh ra để phục vụ đời sống, làm cho cuộc sống thoải mái, tốt đẹp hơn. Nước hoa, hoặc hương thơm của các sản phẩm mỹ phẩm, ngay cả các sản phẩm tẩy rửa, chăm sóc nhà cửa… đều tạo nên vẻ đẹp cho cuộc sống, làm nhẹ đi sự nặng nhọc trong các công việc hàng ngày, không nên vì một số những lo ngại hoặc cảnh báo không căn cứ mà không sử dụng. Vì nếu thế, chúng ta phải tránh xa ngay cả hương thơm thiên nhiên toả ra từ các đoá hoa hồng, hoa nhài… vì chúng cũng chứa “hoá chất”.

Các nhà khoa học đang nghiên cứu và ngày càng phát minh ra những hoá chất / sản phẩm mới, có nhiều ứng dụng hơn để phục vụ nhu cầu đa dạng của cuộc sống, làm chất lượng sống ngày càng nâng cao hơn, song song với các nghiên cứu, thử nghiệm để có thể sử dụng chúng một cách dễ dàng và an toàn. So sánh với nhiều năm về trước, rất nhiều sản phẩm mới ra đời từ Công nghệ hoá học hiện đại, thí dụ sơn, nhựa, dược phẩm, mỹ phẩm, chất tẩy rửa, vệ sinh nhà cửa…  là những sản phẩm của sự tiến bộ của khoa học, và các biện pháp kiểm soát cũng được đề ra rất kỹ lưỡng, để bảo vệ công nhân trong quá trình sản xuất cũng như người tiêu dùng, ngoài ra còn phải bảo vệ môi trường.

Do đó, không nên vì những quan niệm sai lầm về hoá chất mà từ chối sử dụng các sản phẩm từ ngành công nghiệp hoá học và các lợi ích rõ rệt mà chúng mang lại. Như vậy, chẳng khác nào chúng ta tự nguyện quay về bao nhiêu năm về trước, với những thiếu thốn, giới hạn của các sản phẩm phục vụ tiện nghi đời sống.

Gần đây, có một số bài báo nói về hoá chất được sử dụng trong nước xả làm mềm vải (NXLMV) khiến người tiêu dùng hoang mang, lo lắng, thậm chí một số ngưng sử dụng sản phẩm này. Như vậy, người tiêu dùng đã từ chối những lợi ích rõ rệt mà NXLMV mang lại như làm quần áo mềm mại, hương thơm dễ chịu, chống tĩnh điện, giúp dễ ủi quần áo…khiến chúng ta thoải mái hàng ngày chỉ vì những thông tin không đầy đủ, gây nên nỗi lo ngại về sử dụng hoá chất, hương liệu nói chung và NXLMV nói riêng của người tiêu dùng.

Đối với một số rất ít người có thể bị dị ứng với hoá chất, điều đó cũng thông thường như dị ứng với thức ăn, phấn hoa…  Cần để ý mình bị dị ứng với hoá chất gì để không sử dụng sản phẩm có chứa hoá chất đó (có thể dựa trên thông tin trên bao bì sản phẩm), đối với sản phẩm khác vẫn có thể sử dụng được. Nói tóm lại, hiểu hơn về hoá chất, lựa chọn đúng đắn, sử dụng đúng cách,chúng ta có thể yên tâm tận hưởng những tiện nghi và lợi ích do hoá chất đem lại… Như vậy, có thể kiểm soát và  giảm thiểu “nguy cơ” của hoá chất để có thể sử dụng những “lợi ích” do chúng đem lại.

Chọn sản phẩm

Về góc độ người tiêu dùng, điều quan trọng là phải lựa chọn đúng đắn các sản phẩm để sử dụng, và sử dụng đúng như cách thức đã được chỉ dẫn.

Nên chọn các sản phẩm từ các nhà sản xuất lớn, có uy tín, các tập đoàn toàn cầu, vì các nhà sản xuất này có đủ điều kiện vật chất, cũng như đội ngũ các chuyên gia để nghiên cứu, thiết lập nên công thức của sản phẩm, và đánh giá công thức này vừa tính năng công dụng, vừa độ an toàn khi sử dụng. Ngoài ra, khi đưa vào sản xuất, cũng được theo dõi, kiểm soát chặt chẽ từ khâu nhập nguyên liệu tốt, qui trình sản xuất đúng tiêu chuẩn và kiểm tra chất lượng cho đến khâu phân phối sản phẩm. Để bảo vệ uy tín của mình, các nhà sản xuất lớn thường tuân thủ nghiêm chỉnh các luật lệ đã được đề ra, cũng như có thông tin rõ ràng, có bộ phận tư vấn, chăm sóc khách hàng và có trách nhiệm cao đối với sản phẩm của mình. Sản phẩm cũng được đăng ký chất lượng và kiểm soát bởi các cơ quan chức năng.

Không nên chọn những sản phẩm không rõ nguồn gốc, thông tin không rõ ràng, từ các nhà sản xuất không có uy tín. Những nhà sản xuất như vậy khó có điều kiện để thử nghiệm sản phẩm, không có dịch vụ hậu mãi, không có trách nhiệm cao với khách hàng. Sản phẩm không có nguồn gốc cũng khó có thể đảm bảo cũng như kiểm soát được chất lượng.

Cách sử dụng hoá chất / sản phẩm cũng cần tuân theo hướng dẫn, qui định. Cần đọc kỹ bao bì để vừa có thông tin rõ ràng về nơi sản xuất, vừa có hiểu biết hơn về sản phẩm cũng như cách sử dụng, bảo quản…

Tiến sỹ Hoá Học Phạm Thành Quân